Размер шрифта: A A A Изображения Выключить Включить Цвет сайта Ц Ц Ц Х
Главная » 2018 » Октябрь » 16 » Суола үрэх устун экологическай экспедиция үлэтэ
07:36
Суола үрэх устун экологическай экспедиция үлэтэ

Алтынньы ый 10 күнүгэр Майа лицейын үөрэнээччилэрэ «Майа – Суола Моорук – Харба Атах – Майа» маршрутунан экологическай экспедицияҕа баран кэллибит. Экспедицияҕа лицей 7 – 8 кылаастарын уолаттара сырыттылар.

Экспедиция сүрүн соругунан Суола үрэх аттынааҕы сири – дойдуну кытта билсии, үөрэтии, үрэх устун экологическай маршруту оҥоруу.

Биһиги маршруппутун оҥорууну Суола Моорук нэһилиэгин кытта билсииттэн саҕалаатыбыт. Ол курдук, орто оскуолаҕа сылдьан биһиги саастыыта оҕолор үөрэнэр сирдэрин,спорт площадкаларын көрдүбүт, оскуола олоҕун кытта билсистибит.

Онтон литературнай музейга сырыттыбыт. Музей салайааччыта Апросимов Аполлон Михайлович Суола Моорук нэһилиэгэ хаһан тэриллибитин, историятын кэпсээтэ. Музейга саха литературатыгар аналлаах баай ис хоһоонноох стендэлэри, кинигэлэри кытта билсистибит. Соҕотох 70 – н тахса олоҥхо бэчээттэммит кинигэлэрэ мунньуллан сытара, 20 – н тахса биллиилээх олоҥхоһуттар мэтириэттэрэ баара биһигини сөхтөрдө. Суола Мооруктан 10 суруйааччы тахсыбыт туһунан бэйэтэ туспа сырдатыллыбытын биһиги сэргээн көрдүбүт, иһиттибит. Маны таһынан саха сиригэр тыл, литература сайдыытыгар аналлаах улахан кинигэ фондата хомуллубут. Бу музейга сылдьан биһиги элбэҕи биллибит, көрдүбүт. Ордук экспедиция кыттыылаахтара Аполлон Михайлович курдук туруоруммут сыалыгар бэриниилээх киһини чахчы көрөн, дьиҥнээх патриот киһи маннык буолуохтаах эбит диэн санааҕа кэллибит.

Суола үрэх кытыытынан сатыы маршруту оҥоруу 2 – с объегынан буолла – Маҥан Биэ диэн сиргэ турар булгунньах. Булгунньах Суола Мооруктан 2 км ыраах сиргэ, Суола үрэх хочотугар мэндэйэн турар. Биһиги булгунньах төһө улаханын, соҕуруу эркинэ сыыйа ууллан эрэрин көрдүбүт. Кэлин бу маршрутунан баран иһэр оҕолорго булгунньах туһунан тугу кэпсиирбитин быһаарыстыбыт.

Маршрут 3 – с объегынан Суола Мооруктан 6 км ыраах Хачычыма диэн сиргэ Иван Гаврильевич Тимофеев төрөөбүт өтөҕө киирдэ. Бу Харба Атах сирэ эбит. Иван Гаврильевич Тимофеев аатын биһиги лицейбыт сүгэрин быһыытынан, кини төрөөбүт сиригэр сылдьыы улахан долгутуулаах түгэн буолла. Кэлин оҕолору аҕалан маннык сүдү дьон оҕо саастара ааспыт сирдэрин көрдөрүү, үйэтитии улахан суолталаах.

Харба Атах биһиги маршруппут 4 – с объегынан буолла. Бу сир историятын кытта билсистибит сирин – уотун, оттуур ходуһаларын, мэччирэҥ сирдэрин көрдүбүт.

Маршрут 5 – с объегынан Харба Атахтан 1 км ыраах баар Суола үрэҕи быһыттыыр шлюз регулятор буолла. Бу шлюз 1990 сыллаахха тутуллубутугар Иван Гаврильевич Тимофеев быһаччы салайбыт. Киниэхэ аналлаах памятник оҥоһуллубутун хаартыска түһэрдибит. Головной шлюз, шлюз – регулятор оҥоһууларын, хайдах, үлэлииллэрин сыныйан үөрэттибит. Сааһын төһө үрдүктээх, төһө кээмэйдээх уу ааһарын быһаардыбыт. Суола үрэҕин уутун оттуур ходуһалары күөлсүтүү систиэмэтин кытта билсистибит. Кырдьык да, 30 – ча сыллааҕыта тутуллубут диэтэххэ баараҕай тутууну көрөн сөхтүбүт – махтайдыбыт.

Хорообут сэлиэнньэтиттэн 4 км ыраах сытар «Барылас» күрүлгэнэ маршрут 6 – с объегынан буолла. Суола үрэҕин уута манна таастаах, кумахтаах сиринэн сүүрэр буолан тыаһа – ууһа, уутун ырааһа кэрэ көстүү эбит. Биһиги үрэх сааһын халаанныыр кэмигэр төһө үрдүктээх сири ыларын мээрэйдээтибит, сыл кэминэн уутун таһыма хайдах уларыйарын кытта билсистибит.

Маршрут 7 – с объегынан Хорообут аттынааҕы эбэ буолла. Манна Суола үрэҕин уутун аҕалан баран Муохтаах, Бэрдьигэстээх алаастарыгар ыытан икки улахан искусственнай күөл үөскээһинэ биһигини сөхтөрдө. Бу икки күөл маршрут 8 – с объегынан буоллулар.

Онон, 7 – 8 кылаастар үөрэнээччилэригэр аналлаах сатыы – массыына маршрута Суола Мооруктан Бэрдьигэстээххэ диэри оҥоһулунна.

Аны 9 – с кылаастар үөрэнээччилэригэр аналллаах маршрут Бэдьимэттэн Төхтүргэ диэри, 10 кылаастар үөрэнээччилэригэр аналлаах маршрут Бүтэйдээхтэн Суола Моорукка диэри оҥоһуллара былааннанар.

Бу мршруттар бары Суола үрэҕин үөрэтиигэ, харыстааһыҥҥа туһаайыллыахтара. Экологическай маршрут оҥоһуутун салайдылар РФ үтүөлээх учуутала Сергучева А.И., Майа лицейын география предметын учуутала Яковлев Н.И.

Просмотров: 55 | Добавил: Anna | Рейтинг: 0.0/0
Всего комментариев: 0
avatar